العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)

203

بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)

نيت‌هاى خوب و بد از آنها مايه ميگيرد و از همين جا روشن مىشود سرّ و راز آن جمله‌اى كه معروف است كه بهشتيان از جهت نيت پاك و پاكيزه‌اى كه داشته‌اند در بهشت مخلد هستند از نظر اينكه نيت خوب و نيكو در نتيجه طينت و باطن پاك و صفات نيكو و پسنديده و ملكات زيبا كه در درون جان انسان عميقا جاى گرفته است پيدا شده و تحقق مىيابد و اين صفات و ملكات موجب استحقاق خلود و هميشه ماندن در بهشت است و چنين شخصى از ناحيه خود كوچكترين مانعى براى انجام اعمال صالحه ندارد و كمال آمادگى براى انجام وظيفه و اعمال حسنه و جميله دارد پس اين چنين آدمى بهشتى طبع شده و چنين طبيعتى جز بهشت جاى ديگرى مناسبش نيست . و در مقابل آمادگى مؤمن كافر است كه آمادگى كاملى براى ضد اينها دارد و داراى صفات زشت و ملكات خبيث كه در عمق جانش ريشه‌دار شده و اين گونه صفات و ملكات نيت‌ها و تصميم‌هاى ناپسند و نكوهيده‌اى دنبال دارد كه از اين نظر طبيعتش دوزخى گشته و جايگاه ابديش دوزخ خواهد بود و از اين بيانات معناى آن - حديث كه فرمود ( و كلّ عامل يعمل على نيّته ) روشن مىشود به اين معنا كه عمل و كردار هر كس در نقص و كمال و رد و قبول منطبق و موافق با نيت او است و مدار و مبنى در عمل نيت شخص است و مطابق بعضى از احتمالات گذشته معنا اين است كه نيت پايه عمل و سبب فعل و انگيزه او است و اتيان و انجام فعل به نيت بستگى دارد . 3 - كافى . . . ابى بصير گويد از حضرت صادق عليه السّلام سؤال كردم . كه حد و ميزان عبادت كه اگر بر طبق آن ميزان عبادت انجام شود پذيرفته مىشود چيست ؟ فرمود . داشتن نيت خوب و پاك در اطاعت و يا اطاعت از امام و رهبر . بيان سخن در باره حسن نيت و توضيح آن قبلا گذشت . خلاصه مطلب اينكه ميزان صحيح بودن و قبولى عبادت پاكى نيت است كه آميخته و مخلوط با انگيزه‌هاى ديگر نباشد و در ضمن تحت رهبرى صحيح و اطاعت از امام حق باشد چون اين دو جهت پايه و ركن اساسى در صحت و قبول است كه مقصود تاكيد و توصيه بيشتر در مراقبت عمل است . و يا منظور از اطاعت كه در اين حديث هست اين است كه برنامه عمل را با آن طرق و راههائى كه راه اطاعت و بندگى است منطبق سازد . 4 - كافى . . . ابى بصير گويد حضرت صادق عليه السّلام فرمود : گاهى بنده مؤمن مستمند و تهى دست ميگويد خدايا : به من روزى فرما و يا تمكن مالى عنايت كن تا كارهاى نيك انجام داده و از برنامه‌هاى خيرات و خدمات چنين و چنان كنم . و چون خداوند متعال راستى و صدق و حسن نيت او را ميداند همان اجر و پاداشى كه در صورت انجام عمل به او ميداد خواهد داد انّ اللَّه واسع كريم .